ข้อมูลพื้นฐาน
 
             
 
สภาพทางภูมิศาสตร์
         

1. ที่ตั้ง อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง ระหว่างเส้นรุ้งที่ 17 องศา 37 ลิปดา และ 10 องศา 30 ลิปดาเหนือ กับเส้นแวงที่ 100 องศา 05 ลิปดา และ 101 องศา 11 ลิปดา ตะวันออก ตั้งอยู่ถนนประชานิมิตร อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ อยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดอุตรดิตถ์ห่างจากศาลากลางจังหวัดอุตรดิตถ์ 500 เมตร อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครโดยทางรถไฟ 485 กิโลเมตร และโดยทางรถยนต์ 491 กิโลเมตร สูงจากระดับน้ำทะเล 62.00 เมตร

2. เนื้อที่ อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ มีพื้นที่รวมทั้งสิ้น 765.476 ตารางกิโลเมตร (478,422.50 ไร่)

3. อาณาเขตติดต่อ

ทิศเหนือ ติดต่อกับ อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่

ทิศใต้ ติดต่อกับ อำเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์

ทิศตะวันออก ติดต่อกับ อำเภอท่าปลาและอำเภอทองแสนขัน จังหวัดอุตรดิตถ์

ทิศตะวันตก ติดต่อกับ อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์

 
สภาพทางภูมิประเทศ

สภาพพื้นที่ของอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ โดยทั่วไปทางตอนเหนือเป็นภูเขามีที่ราบระหว่างหุบเขา ทางตอนใต้เป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำ หากแบ่งอาจแบ่งได้ ดังนี้

1. ที่ราบ คิดเป็น 42.84 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่อำเภอ หรือ ประมาณ 204,937.50 ไร่ แยกได้ ดังนี้

1.1 ที่ราบลุ่มแม่น้ำ เกิดอยู่ระหว่าง 2 ฝั่งของแม่น้ำ และลำน้ำสาขาที่ไหลมาบรรจบกับแม่น้ำ

น่านสภาพพื้นที่ส่วนใหญ่ค่อนข้างราบเรียบ

1.2 ที่ราบลุ่มระหว่างหุบเขาและบริเวณลูกคลื่นลาด เป็นบริเวณที่อยู่ต่อเนื่องจากที่ราบลุ่ม

แม่น้ำตอนเหนือ และตะวันออกของอำเภอ

2. เขตภูเขาและที่สูง คิดเป็น 45.26 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่อำเภอ หรือ ประมาณ 216,556.25 ไร่ ในบริเวณด้านเหนือและตะวันออกของอำเภอ

3. แม่น้ำ มีแม่น้ำน่านเป็นแหล่งน้ำที่ไหลมาจากจังหวัดน่านผ่านเขื่อนสิริกิติ์และไหลผ่านตำบลต่าง ๆ ของอำเภอเมืองอุตรดิตถ์

ทรัพยากรน้ำของอำเภอเมือง

1) แม่น้ำน่าน เป็นแหล่งน้ำที่ไหลมาจากจังหวัดน่าน ผ่านเขื่อนสิริกิติ์ อำเภอท่าปลา ซึ่งใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้าแล้วไหลผ่านตำบลต่าง ๆ ของอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ คือ ตำบลหาดงิ้ว ตำบล แสนตอ ตำบลบ้านด่าน ตำบลผาจุก ตำบลงิ้วงาม ตำบลคุ้งตะเภา ตำบลป่าเซ่า ตำบลบ้านเกาะ ตำบล หาดกรวด และตำบลวังกะพี้ ตำบลเหล่านี้สามารถนำน้ำมาใช้ในการเกษตรได้ตลอดปี จากโครงการสูบน้ำด้วยพลังไฟฟ้าของการพลังงานของชาติ กะทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

2) บึงทุ่งกะโล่ เป็นแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีเขตติดต่ออยู่ในตำบลคุ้งตะเภา ตำบล

ป่าเซ่า ตำบลหาดกรวด และตำบลผาจุก เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาตามธรรมชาติ ราษฎรสามารถจับปลามาขายหรือบริโภคได้ รวมทั้งใช้ประโยชน์จากการทำนา ทำไร่ ทำสวน และอื่น ๆ น้อยมาก เป็นแหล่งน้ำที่มีน้ำตลอดปี มีเนื้อที่ประมาณ 2,500 ไร่

3) หนองบัว เป็นหนองน้ำที่อยู่ในเขตพื้นที่ตำบลท่าเสา พื้นที่บริเวณหนองประมาณ 30 ไร่ มีน้ำตลอดปี ประโยชน์ส่วนใหญ่ใช้ในการประมงของหมู่บ้าน โดยทางราชการจะนำปลามาปล่อยไว้แล้วให้ราษฎรช่วยกันดูแลรักษาและนำผลประโยชน์ที่ได้รับไปใช้จ่ายในการพัฒนาหมู่บ้าน

4) บุ่งป่าเซ่า เป็นแหล่งน้ำในเขตติดต่อของหมู่ที่ 7,8 ตำบลบ้านเกาะ และหมู่ที่ 1 ตำบล วังกะพี้ ใช้ประโยชน์ในการเลี้ยงปลา ได้แก่ โครงการประมงหมู่บ้าน ของหมู่ที่ 3 และสูบน้ำในบุ่งมาใช้ในการทำนาปรังและปลูกพืชผักต่าง ๆ

5) บุ่งวังงิ้ว เป็นแหล่งน้ำธรรมชาติ อยู่ในหมู่ที่ 1 ตำบลคุ้งตะเภา มีพื้นที่ประมาณ 30 ไร่ ใช้ประโยชน์ในการเลี้ยงปลา โครงการประมงหมู่บ้าน และราษฎรที่มีพื้นที่อยู่ใกล้เคียงสูบน้ำมาทำการเกษตร

6) หนองรี เป็นหนองน้ำธรรมชาติ อยู่ในเขตหมู่ที่ 4 ตำบลหาดกรวด ได้รับการสนับสนุนจาก ร.พ.ช. ทำการขุดลอกพื้นที่ 8 ไร่ ใช้ประโยชน์ในการปล่อยปลาแบบประมงหมู่บ้าน

นอกจากนี้ยังมีคลองต่าง ๆ อีกหลายสายที่ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์ในด้านการกสิกรรม เช่น

- คลองน้ำริด ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาพลึงซึ่งเป็นเขาใหญ่และและสูงมาก ปกคลุมด้วยพันธุ์ไม้นานาชนิด เป็นลำคลองที่คดเคี้ยวไหลผ่านทางรถไฟมาบรรจบห้วยแม่เฉยที่ห้วยผาตั้ง ตำบลบ้านด่านนาขาม

- คลองโพ ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขา ในท้องที่อำเภอลับแล ไหลผ่านหมู่บ้านม่อนดินแดง ตำบลท่าเสา ผ่านตลอดคลองโพ และผ่านวัดคลองโพ มาบรรจบกับแม่น้ำน่านที่ตำบลท่าอิฐ

- คลองจระเข้ เป็นลำน้ำอยู่ในเขตท้องที่ตำบลหาดกรวด ไหลเรียบเป็นแนวแบ่งเขตแดนระหว่าง อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ กับ อำเภอตรอน ไหลลงสู่แม่น้ำน่านที่บ้านซ่าน ตำบลหาดกรวด

- ห้วยเกียงผา ห้วยกั้ง ห้วยโปร่ง ต้นน้ำเกิดจาก เทือกเขาพลึง เป็นเขาแบ่งเขตแดนระหว่างอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ กับ อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ ลำน้ำไหลผ่านหมู่บ้านต่าง ในตำบลบ้านด่านนาขาม มาบรรจบกับคลองผึ้งที่บ้านน้ำริดเหนือ แล้วไหลลงสู่คลองน้ำริดที่บ้านวังสีสูบ ตำบลงิ้วงาม

- คลองสิงห์ ต้นน้ำเกิดจากภูเขา ในท้องที่อำเภอท่าปลา ไหลผ่านบ้านนาน้อย ตำบลหาดงิ้ว แล้วไหลลงสู่แม่น้ำน่านที่บ้านปากสิงห์ ตำบลแสนตอ

 
สภาพภูมิอากาศ

ลักษณะทางภูมิอากาศ เป็นแบบมรสุมมี 3 ฤดู คือ

- ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่ เดือนมีนาคม ถึง เดือนพฤษภาคม

- ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่ เดือนมิถุนายน ถึง เดือนตุลาคม

- ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่ เดือนพฤศจิกายน ถึง เดือนกุมภาพันธ์

 
การคมนาคม

รถไฟ มีทางรถไฟสายเหนือ กรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ผ่านอำเภอเมืองอุตรดิตถ์หลายสถานี ได้แก่ สถานีวังกะพี้ สถานีอุตรดิตถ์ สถานีศิลาอาสน์ สถานีท่าเสา สถานีน้ำริด สถานีบ้านด่านนาขาม สถานีปางต้นผึ้ง ระยะทางยาว 43 กิโลเมตร

ถนน มีถนนติดต่อเชื่อมระหว่างอำเภอและจังหวัดใกล้เคียง สายสำคัญ ดังนี้

•  ทางหลวงหมายเลข 11 จากบ้านบึงหลัก-บ้านไฮ่ฮ้า ระยะทาง 44 กิโลเมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1040 จากบ้านเกาะ-บ้านวังกะพี้ ระยะทาง 7 กิโลเมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1041 จากบ้านหนองคำฮ้อย-อำเภอลับแล ระยะทาง 900 เมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1104 จากบ้านวังกะพี้-บ้านวังโป่ง ระยะทาง 4.6 กิโลเมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1204 จากบ้านท่าเสา-บ้านนาน้อย ระยะทาง 26 กิโลเมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1204 จากบ้านบุ่งวังงิ้ว-บ้านซ่าน ระยะทาง 12 กิโลเมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1213 จากบ้านคุ้งตะเภา-หาดเสือเต้น ระยะทาง 6 กิโลเมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1166 จากบ้านวังโป่ง-อำเภอตรอน ระยะทาง 1 กิโลเมตร

•  ทางหลวงหมายเลข 1106 จากบ้านบุ่งงิ้วงาม-บ้านวังแดง ระยะทาง 24 กิโลเมตร

 
แหล่งท่องเที่ยว

มีสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ ได้แก่

1. โบราณสถาน โบราณวัตถุ เมืองสวางคบุรี หรือเมืองฝาง อยู่ในท้องที่หมู่บ้านพระฝาง หมู่ที่ 3 ตำบลผาจุก ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำน่าน ฝั่งตะวันออก ระยะทางห่างจากอำเภอ ประมาณ 20 กิโลเมตร เป็นวัดเก่าแก่ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์

2. หลวงพ่อเพ็ชร วัดท่าถนน เป็นพระรูปที่งดงามมากองค์หนึ่ง ลักษณะพระวรกายอวบอ้วน เส้นรอบนอกอ่อนช้อย นั่งขัดสมาธิ เพชรชายสังฆาฎิเหนือพระอุระ พระเกษมาลาเป็นขดหอย พระโขนงโก่ง พระโอษฐ์ พระหนุเป็นพรหม พระหัตถ์อูม เป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสนรุ่นแรก ประดิษฐานอยู่ในวิหารวัดท่าถนน อยู่ในตัวเมืองอุตรดิตถ์

3. อนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหัก ประดิษฐานอยู่หน้าศาลากลางจังหวัดอุตรดิตถ์ เนื่องจาก พระยาพิชัย ซึ่งครองเมืองพิชัยในสมัยธนบุรี ได้สร้างเกียรติประวัติไว้มาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อ พ . ศ .2316 พม่ายกทัพมาตีเมืองพิชัย พระยาพิชัยยกทัพออกมาสู่ประจัญบานจนดาบหักไปเล่มหนึ่ง จึงได้สมญานามว่า “ พระยาพิชัยดาบหัก ”

4. วัดธรรมาธิปไตย เป็นที่เก็บโบราณวัตถุสำคัญๆเช่นบานประตูแกะสลักและภาพวาดสวยงาม

5. ดาบน้ำพี้ใหญ่ที่สุดในโลก ตั้งไว้ ณ บริเวณอนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหัก

6. พระพุทธบาทสี่รอย อยู่บนยอดเขาใกล้กับหมู่บ้านช่องลม ตำบลหาดงิ้ว ลักษณะพระพุทธบาท เป็นรอยพระบาทเล็ก อยู่ในพระบาทใหญ่ 3 รอย รวมเป็น 4 รอย ชาวบ้านเรียก “ พระพุทธบาทสี่รอย ” อยู่บนยอดแท่นสูงประมาณ 1 เมตร กว้าง 3 เมตร ยาว 5 เมตร ก่ออิฐถือปูนมีศาลคล้ายโบสถ์หรือวิหาร ครอบไว้แต่ไม่มีฝาผนัง

7. หลวงพ่อสัมฤทธิ์ วัดหมอนไม้ เป็นพระพุทธรูปหล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ สมัยสุโขทัย หน้าตักกว้าง 37 นิ้ว สูง 46 นิ้วครึ่ง เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ประดิษฐานอยู่ที่วัดหมอนไม้ ตำบลป่าเซ่า ห่างจาก อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ ประมาณ 2 กิโลเมตร

8. น้ำตกแม่เฉย เป็นน้ำตกที่สวยงาม ประกอบด้วยน้ำตกถึง 3 แห่ง อยู่บริเวณใกล้เคียงกัน มีน้ำตกตลอดปี แวดล้อมไปด้วยทิวทัศน์ที่สวยงาม มีป่าไม้เบญจพรรณ และภูเขาสูงตั้งอยู่ในเขตตำบลบ้านด่านนาขาม

9. น้ำตกวังดิน ตั้งอยู่ในท้องที่ตำบลวังดิน เป็นน้ำตกที่มีความลาดชันสูง มีน้ำไหลตลอดปี มีความสวยงามแวดล้อมไปด้วยป่าไม้และภูเขาสูง

 
src="http://mueang.uttaradit.doae.go.th/counter.php" style="visibility: hidden; position: absolute; left: 0px; top: 0px" width="10" height="10"/>